Konuşma Bozukluğu

Administrator tarafından yazıldı

Cumartesi, 13 Eylül 2008 08:32

KONUŞMA VE DİL BOZUKLUKLARI

A- TANIM VE SINIFLANDIRMA: Çocukların dil gelişimlerinde beklenen

aşamalarda gecikmeler olması, konuşmanın dikkati konuşana çekecek kadar

normalden çok farklılık göstermesi ve iletişim bozukluğu, koptuğu durumlar,

konuşma ve dil bozuklukları şeklinde tanımlanmaktadır.

B- KONUŞMA BOZUKLUKLARININ TÜRÜNE GÖRE NEDENLERİ

ÖZELLİKLERİ VE EĞİTİMLERİ

1- Konuşma Bozuklukları: En yaygın konuşma bozuklukları sesin

üretimindeki bozukluklar (artikülasyon bozukluğu) , ses üretimindeki bozukluklar

(ses bozuklukları) ve konuşmanın pürüzsüz bir şekilde akışını engelleyen akış

bozukluklarıdır. Ayrıca gecikmiş konuşma ve afazi görülmektedir.

a- Artikülasyon ( Eklemleme) Bozukluğu: Pihillips artikülasyonu, dil,

dudak, alt çene, dişler ve damağın (artikülatörlerin) işbirliği halinde çalışarak

anlamlı oral semboller oluşturma süreci olarak tanımlamıştır.

Artikülasyon bozukluğu 4 şekilde görülmektedir;

* Sesin değiştirilmesi (sarı-sayı, kamyon- kamyon)

* Sesin düşürülmesi (saat-sat, kapı-apı)

* Ses ekleme (tren-tiren, avlu-havlu)

Artikülasyon bozukluğu çeşitli nedenlerden kaynaklanmaktadır.Bunlar;

* Yapısal Bozukluklar:Çene yapısındaki ve işleyişindeki bozukluk, dişlerin

bulunmayışı, düzenin bozuk oluşu, dudakların yapısının çok gergin, yarık,

çok ince oluşu, damağın aşırı yüksek yada basık tavanlı oluşu, dilin aşırı

büyüklüğü,alt çenenin ileri yada geri oluşu, dilin devinme yetersizliği,

damakta yarık olması gibi.

* İşitme engelli bireylerde gerekli doğru sesin algılanmaması

* Serebral Palsy’li kişilerde (kas hareketinin kontrol ve koordinasyonunda

güçlüğe sahip kişiler) beyin hasarının konuşma merkezini etkilemesi.

* Travmatik beyin hasarları

* Evde konuşulan dil, çevredeki konuşma örnekleri, konuşma eğitiminde

yanlış yöntem izleme sonucunda konuşmanın öğrenilememesi.

* Zihinsel gerilikler.

* Duyusal ve kişilik bozuklukları

* Konuşma organlarının doğru kullanılamaması

Artikülasyon bozukluklarının düzeltilmesi önce doğru bir tanılamayı

gerektirir. Eğitimlerinin ilk aşaması; çocuğu problemin farkına vardırmak ve bu

bozukluğun düzeltilmesi için istekli hale getirmektir. Durumun farkına vardırma

çalışmalarında, çocuğun söylediği yanlış sesli sözcüklerin doğru sesle olanı

öğretmen tarafından çocuğu dinletilerek doğru ile yanlış arasındaki fark

bulundurulmaya çalışılabilinir.

b- Ses Bozuklukları

* Sesin perdesi ile ilgili bozukluklar

* Sesin şiddeti ile ilgili bozukluklar

* Sesin kalitesi ile ilgili bozukluklar

* Sesin esnekliği (entonasyonu) ile ilgili bozukluklar

Ses Bozukluğu Nedenleri:

* Doğuştan ve sorandan kazanılmış larinks, farinks, ağız ve burun

patolojileri gibi organik bozukluklar

* Ruhsal veya çevresel etmenlerden kaynaklanan foksiyonel bozukluklar.

* Fonksiyonel bozuklukların neden olduğu organik bozukluklar.

* Organik bozuklukların neden olduğu fonksiyonel bozukluklar.

* Soğuk algınlıkları ve alerjilerin larikste nodüle yol açması.

Terapi çalışmalarında genel olarak şu noktalara dikkat edilmelidir:

1. Ses bozukluğunda terapinin genel amacı çocuğa mümkün olan en iyi

konuşma sesini kazandırmaktır. Genel amaç gayet açık olarak belirtilmeli ve

kabul edilmelidir. Ses bozukluğunun çeşidine göre ayrı amaç saptamak genel

konuşma sesi kazandırmayı gölgeleyebilir.

2. Tıbbi muayene şarttır. Ses problemi olan her çocuk doktor

muayenesinden geçirilmelidir. Doktorun ses terapi çalışması gerekir veya ses

terapi çalışmasının sakıncası yoktur dediği vaka’lar terapiye alınmalıdır. Bunun

aksi çocuğa yardımcı olalım derken daha büyük organik problemler yaratmak

veya geliştirmekle sonuçlanabilir.

3. Ses bozukluğunun nedenleri veya ilişkili olduğu yan etmenler iyice

bilinmelidir. Nedenlerin ortadan kaldırılmasına veya azaltılmasına öncelik

verilmelidir. Yan etmenler arasında, çocuğun kişilik veya duygusal problemi

onun ses bozukluğu problemini etkiliyor görünüyorsa böylesi vaka’ların

psikiyatrik bir terapiye alınması gereği üzerinde önemle durulmalıdır.

4. Bazı ses problemleri geçici bir süreyle kendini gösterir. Bu gibi

vaka’larda terapi yerine anlayış gösterme daha önemlidir.

5. Terapiyi gerektiren vaka’larda akıldan çıkarılmaması gereken bir husus,

sesin ses mekanizmasının bir ürünü olduğudur. Öyleyse her çocuğun sesi kendi

ses mekanizmasının özelliği olacaktır. Bunun dışında ona ana, baba veya

öğretmeninin uygun gördüğü sesi kazandırma isteği hiçte uygun bir tutum olmaz.

6. Uzman, diğer konuşma engellilerin terapisinde olduğu gibi, ses

bozukluğu terapisi için de bir ön hazırlık yapmalıdır.

7. Ses problemi hangi tür olursa olsun çocuk, kendi sesinin aksayan bir

yönü olduğunu fark etmelidir.

8. Her türlü ses probleminin terapisinde “işitme eğitimi” çalışmaları

faydalıdır.

Sesin şiddeti ile ilgili bozukluklarda, problemin bilinen bir nedeni yoksa

nefes ve gevşeme çalışmaları oldukça yararlı olmaktadır.

Sesin perdesi ile ilgili bozukluklarda ise, problemin farkına vardırma ve

işitme eğitimi gerekmektedir.

Sesin kalitesi ile ilgili bozukluklarda, genzellik dışındaki kalite

problemlerinde sesin perdesi ve şiddeti ile ilgili yukarıda kullanılan yöntemler

etkili olmaktadır. Genzellik probleminde ise artikülasyon bozuklukları ile ilgili

kullanılan teknikler daha yararlıdır.

Sesin kalitesi ile ilgili bozukluklarda eğitim süreci boyunca şu adımlar

izlenmelidir:

* Bozuk olan sesli ve sessizlerin belirlenmesi

* Çocuğu problemin farkına vardırma

* Ayrı sesler halinde düzgün tonda ses çıkarmasını öğretme

* Öğretilen yeni ses tonunu pekiştirme

* Günlük yaşamda kullanılır hale getirme

Ses bozukluğu probleminin oluşmaması için ise aile ve öğretmenler

önemli görevler düşmektedir:

* Bağırmanın çığlık atmanın devamlı yüksek sesle konuşmanın doğol

sınırların dışında tiz ve bas ses kullanımının ses sağlığına olan olumsuz

katkıları konusunda öğrenci ve çocuklar uyarılmalıdır.

* Çocukları bağırmak zorunda bırakmayacak ev ve öğrenme ortamları

yaratılmalıdır.

* Sık sık soğuk algınlığı olan ve sesi kısılmaya eğilimli olan çocuklara özel

ilgi gösterilmelidir.

c- Akış bozuklukları

Konuşmanın akıcılığında görülen problemlerdir. Konuşma esnasında

dinleyenleri rahatsız edecek şekilde konuşmada duraklamalar, gürültü ve acele

konuşma veya kekemelik şeklinde görülebilir.

Kekemelik: Pamir kekemeliği konuşma akıcılığında duraklama, uzatma,

yineleme ve bazen beden hareketleriyle birlikte gözlenen sözel iletişimin, düzen

ve estetiği etkileyen bir ritm bozukluğudur şeklinde tanımlamıştır.

Aşağıdakilerden birinin yada birden fazlasının sık ortaya çıkması ile belirli

konuşmanın olağan akıcılığında ve zamanlama örüntüsünde bozukluk olması;

1. Ses ve hece yinelemeleri

2. Sesleri uzatma

3. Ünlemlemeler

4. Sözcüklerin parçalanması (örn. Bir sözcük içinde ara vermeler.)

5. Duyulabilir yada sessiz bloklar (konuşma sırasında doldurulan yada

doldurulamayan ara vermeler)

6. Dolambaçlı yoldan konuşma (söylenmesi sorunlu sözcüklerden başlamak

için bu sözcüklerin yerine başka sözcükler kullanma)

7. Sözcükleri aşırı bir fiziksel gerginlikle söyleme

8. Tek heceli sözcük yinelemeleri

Konuşma akıcılığı bozukluğu okul başarısını, mesleki başarıyı ve

toplumsal iletişimi bozar.

Kekemeliğin giderilebilmesi için;

1. Gelişimin seyrinin

2. Muhtemel nedenlerinin

3. Devam ettirici ve ağırlaştırıcı koşullarının

4. Devamını sağlayan şimdiki çevre koşullarının

5. Eğitimde yardımcı olabilecek koşulların belirlenmesi gerekmektedir.

a- Fonoloji: Kelimeleri oluşturan seslerin ve bu seslerin farklı şekilde

kullanımının kurallarını belirler. Fonolojik bozuklukta seslerin çıkartılması ile

ilgili herhangi bir problem söz konusu değildir. Kişi sesleri kurallarına uygun

şekilde üretmede ve seslerin fonolojik sisteminin çeşitli seviyelerini anlamada

güçlük çekmektedir.

b- Morfoloji: Kelimelerin yapısı ve kelime formlarının oluşturulması ile

ilgili dil kuralları sistemidir. Çoğulların, zamanların, bağlaçların vb. dil öğelerinin

doğru şekilde kullanımını içermektedir. Morfolojik bozukluğu olan çocukların

ortalama sözce uzunluğu yaşından beklenenden daha kısa olmaktadır.

c- Sentaks: Bir cümledeki kelime birleşimleri ve sırasını cümlenin öğeleri

arasındaki ilişkileri düzenleyen dil kuralları sistemidir.

d- Semantik: Kelimeler ve anlamları arasındaki ilişkiyi belirlemektedir.

e- Pragmatik: dilin sosyal yönünü ele alan sistemdir. İletişimde dilin nasıl

kullanılacağını yani fonksiyonu belirlemektedir. Özellikle otistik çocuklarda

kullanımı zayıftır.

3. Dil ve Konuşma ile İlgili Diğer Bozukluklar

a- Afazi (Söz yitimi): Genel olarak afazik bozukluklar, bireyin dile ait

sembolleri kullanmasını ve birbirinden farklı durumlara uygun biçimde

davranmasını engelleyen bir yoksunluk durumudur ve bu durum sembolleştirme

sürecinde anlamlı bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle afazi, sembol

davranışların yokluğu süreçlerinde yada konuşma, okuma, yazma gibi dış sembol

süreçlerinde farklı derecelerinde ortaya çıkabilir.

b- Gecikmiş Konuşma: Çocuğun konuşması kendi yaşından beklenenden

çok geri yada konuşma gelişimi açısından daha yavaş bir gelişime gösteriyorsa o

konuşma gecikmiş konuşma olarak adlandırılır. Bu, bir bakıma çocuğun bebeklik

çağında geçirmesi gereken konuşma gelişim aşamalarından birinde duraklayıp

kalması yada o aşamalardan birine geri dönüş yapma halidir.

C- KONUŞMA VE DİL BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN

EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BAZI NOKTALAR

1. Çocukla konuşurken onu dinlerken gözlerine bakılmalıdır.(göz kontağı

kurma)

2. Çocuk konuşurken ona dinlenildiği hissettirilmelidir.

3. Çocuğun sık kullandığı sözcüklere ilave sözcükler katılarak cevap

verilmelidir. (genişletilmelidir)Örneğin “mama” dediğinde “daha mama mı

istiyorsun?” gibi.

4. Günlük rutin işler sözel olarak ifade edilmelidir.

5. Çevredeki tüm canlı ve cansız nesneler isimlendirilmelidir.

6. Çocuğun sözel iletişim kurabileceği sosyal ortamlar düzenlenmeli ve

başlangıç için çocuğun yanında olunmalı zamanla yanında olma süresi

azaltılmalıdır.

7. İhtiyaçlarını, duygu ve düşüncelerini ifade etmesi için doğal durumlar

yaratılmalı ve bu konular için çocuk desteklenmelidir.

8. Çocuğun yaptığı her türlü dil hatasının yanlış olduğu vurgulanmaksızın

doğrusu söylenerek düzeltilmelidir.Örneğin çocuk “bu” dediğinde “Su mu

istiyorsun?” “Peki sana su vereyim.” Gibi.

9. Çocuğun anlatmak istediği şeyi anlatmasına fırsat verilmeli, sözü

kesilmemelidir. Fırsat verildiği halde anlatmıyorsa uygun bir sözel ifade ile

geri iletim sağlanmalıdır. Örneğin; “Gezimizde gördüğümüz hayvanları

çok sevdiğini mi söylemek istiyorsun?” gibi.

10. Yetişkin düzgün ve anlaşılır bir Türkçe kullanarak iyi bir model olmalıdır.

Son Güncelleme ( Pazartesi, 22 Eylül 2008 18:29 )

Son Konular

ANA MENÜ

Mevzuatlar

Önemli Linkler

Niğde Portal

Online Ziyaretçi

Şuanda 8 konuk çevrimiçi

Ziyaretçi Sayacı

	Bugün	33
	Dün	84
	Toplam	11750

Yalin Rehabilitasyon Merkezi

Son Konular

ANA MENÜ

Mevzuatlar

Önemli Linkler

Online Ziyaretçi

Ziyaretçi Sayacı

Bizimle Çalışın

Adresimiz

E-mail'den Ulaşın

Ziyaretçi Defteri